Hoe staat het met onze gezondheidszorg?

De coronacrisis herinnert ons nog maar eens aan het belang van een goede gezondheidszorg. Het aantal personen in ziekenhuizen of in intensieve zorgen bepalen vandaag ons leven.

De afgelopen weken zagen we grote verschillen tussen landen: de overrompeling van de ziekenhuizen in Italië; het indrukwekkend aantal beschikbare bedden op intensieve in Duitsland; de overdracht van patiënten van het ene land naar het andere; de troosteloze aanblik van dode lichamen in de straten van Ecuador. 

Gelukkig beschikken we in ons land over een goede gezondheidszorg. Onwillekeurig stel je je toch de vraag: Waar staan we in vergelijking met andere landen? Wat kan beter?

De OESO verzamelt heel wat gegevens die vergelijkingen mogelijk maken.

Wat blijkt? 

In de regel scoren we met onze gezondheidszorg beter dan het gemiddelde in de Europese unie (EU). Maar er zijn toch een reeks pijnpunten waar je niet naast kan kijken. We vatten enkele belangrijke gegevens samen (State of Health in the EU · Belgium · Country Health Profile 2019).

Foto: Anna Shvets via Pexels

99% van de bevolking gedekt door gezondheidszorg

Het overgrote deel van de bevolking in ons land kan terugvallen op gezondheidszorg. Illegalen en daklozen vallen tussen de mazen van het net.

Globaal genomen is driekwart van de bevolking in goede gezondheid. Dat is ruim beter dan het EU gemiddelde. Maar ons land kent wel de grote verschillen naar gelang inkomensgroep. Groter zelfs in vergelijking met de meeste andere landen van de EU.

7% van de bevolking in lagere inkomensgroepen hebben noden op het vlak van medische zorgen waar niet wordt aan tegemoet gekomen. Dat is opmerkelijk hoog in vergelijking met andere landen.

10% BBP

We spenderen iets meer dan 10% BBP aan gezondheidszorg. Dat is een half procentje meer dan het EU gemiddelde. De groei van de uitgaven is de afgelopen jaren verminderd van 4,5% in de periode 2004-2012 tot 1 à 2 % sinds 2015.

De uitgaven per persoon liggen 20% hoger dan het EU gemiddelde, maar is lager dan in ieder van onze buurlanden.

Onze gezondheidszorg wordt voor 77% gefinancierd met publieke middelen. Dat is net iets minder dan het EU gemiddelde (79%). 18% van de uitgaven zijn persoonlijke uitgaven en vrijwillige gezondheidsverzekeringen financieren de overblijvende 5%.

De afgelopen jaren volgden de uitgaven voor gezondheidszorg ongeveer de evolutie van het BBP.

De technologische ontwikkelingen en de veroudering van de bevolking doen de uitgaven voor gezondheidszorg toenemen. Door de besparingsmaatregelen (vermindering aantal ziekenhuisbedden, vermindering duur doorgebracht in ziekenhuis, meer daghospitalisaties, …) wordt verwacht dat die uitgaven de komende jaren slechts met 0,4% per jaar zullen toenemen. De uitgaven voor langetermijnszorg daarentegen zouden de komende jaren stijgen.

Er is nog marge voor een betere besteding van de middelen door beperking van de medische overconsumptie en de geneesmiddelenkostprijs. De mutualiteiten hebben een aantal initiatieven genomen om die problemen aan te pakken. Het gebruik van generische middelen bijvoorbeeld ligt in ons land lager dan het EU gemiddelde en is slechts de helft in vergelijking met Nederland en Duitsland.

Levensverwachting – de ultieme maatstaf?

In ons land leven mensen ongeveer vier jaar langer dan het EU gemiddelde. Heel wat landen doen het op dit punt beter dan wij.

De levensverwachtingen in ons land komen voor laag geschoolden vijf jaar lager uit dan voor hoger geschoolden. Nergens in de EU is dit verschil groter.

Inzake levensverwachtingen in gezonde levensjaren scoren we net onder het Europees gemiddelde. Dat heeft ongetwijfeld niet te maken met onze gezondheidsvoorzieningen, maar met ongezonde levensgewoonten en slechte luchtkwaliteit.

Op vlak van voorzienbare sterftes scoren we amper beter dan het Europees gemiddelde. Op dit punt is er dus zeker marge voor verbetering. Preventief gezondheidsbeleid moet dus worden versterkt. In ons land is dat een bevoegdheid van de deelstaten. Minister-president Jambon bleek op het openingscollege aan de UGent waar hij het beleidsplan van de jongste Vlaamse regering kwam voorstellen, zich daar helemaal niet bewust. Dat zegt veel…

Het aantal chronische zieken waarvoor hospitalisatie vermijdbaar is, valt in ons land ook hoog uit als je het vergelijkt met de rest van de EU.

Wie ouder is dan 65 jaar heeft gemiddeld weliswaar nog 20 jaar levensverwachting, maar ruim de helft van die jaren kampt men met chronische ziektes of andere beperkingen. Meer dan in andere landen van Europa moeten we in ons land inzetten op voorzieningen om dit op te vangen. 

40% van de overlijdens heeft te maken met gedragsrisico’s, zoals roken, ongezonde voeding, alcoholgebruik of een tekort aan beweging.  Het valt daarbij op dat we inzake roken het duidelijk slechter doen dan het Europees gemiddelde. Dat lijkt goed te sporen met het feit dat we inzake preventie een stevig tandje moeten bijsteken. Voeg daardaan toe dat lagere inkomensgroepen slechter scoren inzake gezondheidsrisico’s.

Verhoudingsgewijs minder dokters maar veel verplegend personeel

Uiteraard zijn gezondszorgen anders georganiseerd naar gelang het land. Cruciaal in de voorzieningen is de personeelsbezetting. Onderstaande grafiek toont de grote verschillen naar gelang het land. Let wel op: deze gegevens slaan op het aantal ‘koppen’ en houden geen rekening met de VTE naar gelang men min of meer deeltijds werkt. 

45% van de dokters is ouder dan 55 jaar. In de toekomst moeten we daarom rekening houden met het risico op tekorten.

Slotsom

Ons land heeft een goede gezondheidszorg. Toch zijn er duidelijke verbeterpunten:

  • de grote ongelijkheid naar gelang de inkomensgroep,
  • het feit dat onze gezonde levensjaren achterop hinken in vergelijking met ons omringende landen,
  • preventieve gezondheidszorg moet serieus worden aangezwengeld,
  • de uitgaven voor medische overconsumptie en geneesmiddelen kunnen beter in de hand gehouden worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s